Tematy prac XV edycji

I. Geografia regionu (treści przyrodnicze i społeczno-gospodarcze)

  1. Ślady upamiętnienia Tragedii Górnośląskiej w przestrzeni publicznej. Sporządź opisowo-fotograficzną inwentaryzację obiektów związanych z Tragedią Górnośląską (np. pomniki, nazwy ulic, tablice pamiątkowe, nagrobki) w regionie górnośląskim. Dołącz informacje na temat tego, co dany obiekt zawiera i kiedy powstał. Przedstaw wnioski z przeprowadzonych badań. Praca musi zawierać samodzielnie sporządzoną mapę z legendą. 
  2. Tragedia Górnośląska w świadomości mieszkańców wybranej miejscowości. Przeprowadź badania ankietowe (celowe i reprezentatywne) wśród mieszkańców wybranej miejscowości na temat Tragedii Górnośląskiej. W analizie porównaj wiedzę o wydarzeniach z nią związanych oraz jej postrzeganie wśród różnych grup wiekowych, w tym młodzieży. Na podstawie zebranych wyników przedstaw rekomendacje działań służących upamiętnieniu Tragedii Górnośląskiej wraz z uzasadnieniem.
  3. Utracone lub zmienione przestrzenie wybranych miejscowości na Górnym Śląsku w wyniku zdarzeń związanych z Tragedią Górnośląską. Przeprowadź badania terenowe, wywiady i kwerendy dokumentów dotyczące funkcji przestrzeni zmienionych w wyniku działań związanych z Tragedią Górnośląską. Udokumentuj zmiany oraz opisz, w jaki sposób w późniejszym czasie te przestrzenie zostały wykorzystane.

II. Historia Górnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem historii po 1740 roku

  1. Tragedia w cieniu „wyzwolenia”. Opisz wydarzenia związane z wkroczeniem Armii Czerwonej na tereny Górnego Śląska, ich konsekwencje dla ludności cywilnej, ze szczególnym uwzględnieniem represji wobec Górnoślązaków. Wykorzystaj źródła historyczne i relacje świadków, aby ukazać wpływ tych wydarzeń na życie codzienne oraz pamięć zbiorową regionu.
  2. „Na nieludzkiej ziemi”. Przedstaw historię deportacji mieszkańców Górnego Śląska do Związku Radzieckiego w 1945 roku. Opisz mechanizmy wywózek, życie w obozach pracy oraz trudne powroty Górnoślązaków do domów. Wykorzystaj w swojej pracy wspomnienia deportowanych oraz wywiady z  ich rodzinami.
  3. “Niy mogymy o tym godać…” – od pamięci prywatnej do badań historycznych. Przedstaw zbrodnie władzy komunistycznej na Górnym Śląsku oraz formy represji, którym zostali poddani mieszkańcy Twojej (wybranej) miejscowości po II wojnie światowej. Wykorzystaj w swojej pracy wspomnienia oraz wyniki badań historycznych.

III. Wielojęzyczna literatura dotyczącą regionu oraz dialektu śląskiego

  1. Traumatyczne przeżycia śląskich pisarzy oraz bliskich im osób jako źródło twórczej inspiracji. Omów motywy oraz wątki autobiograficzne w wybranych utworach, podejmujących problematykę dramatycznych dla mieszkańców regionu wydarzeń, które miały miejsce w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu.
  2. Górnośląscy bohaterowie tragiczni. Na podstawie wybranych tekstów kultury (np. teksty prozatorskie lub/i ich sceniczne adaptacje „Piąta strona świata”, „Mianujom mie Hanka”, „Cholonek” itd.) wskaż źródła tragizmu postaci i zwróć uwagę na różnorodne jego aspekty.
  3. Dyskryminacja językowa na Górnym Śląsku w XIX i XX wieku. Odwołując się do wybranych źródeł, przypomnij różne formy walki z polszczyzną, językiem niemieckim czy „śląską godką”. Omów, Twoim zdaniem najciekawsze,  metody przeciwstawiania się temu zjawisku przez mieszkańców regionu.

IV. Sztuka i dziedzictwo kulturowe 

  1. Tragedia Górnośląska w przestrzeni publicznej w 2025 roku. Zanalizuj przykłady podjętych działań społeczno-kulturalnych upamiętniających to historyczne wydarzenie i podziel się swoimi refleksjami, emocjami i doświadczeniem.
  2. Ślady Tragedii Górnośląskiej we współczesności. Przygotuj spójną opowieść upamiętniającą Tragedię Górnośląską (wraz z odniesieniami do rodzinnych lub innych doświadczeń) na podstawie zachowanego dziedzictwa materialnego i niematerialnego.
  3. Przywracanie pamięci. Zaproponuj program lub scenariusz wydarzenia kulturalnego upamiętniającego Tragedię Górnośląską uwzględniającego wybrane formy sztuki i kultury, atrakcyjne dla Ciebie i Twojego pokolenia. Określ, co stanowiłoby o jego wyjątkowości.
  4.