I. Geografia regionu (treści przyrodnicze i społeczno-gospodarcze)
- Ślady upamiętnienia Tragedii Górnośląskiej w przestrzeni publicznej. Sporządź opisowo-fotograficzną inwentaryzację obiektów związanych z Tragedią Górnośląską (np. pomniki, nazwy ulic, tablice pamiątkowe, nagrobki) w regionie górnośląskim. Dołącz informacje na temat tego, co dany obiekt zawiera i kiedy powstał. Przedstaw wnioski z przeprowadzonych badań. Praca musi zawierać samodzielnie sporządzoną mapę z legendą.
- Tragedia Górnośląska w świadomości mieszkańców wybranej miejscowości. Przeprowadź badania ankietowe (celowe i reprezentatywne) wśród mieszkańców wybranej miejscowości na temat Tragedii Górnośląskiej. W analizie porównaj wiedzę o wydarzeniach z nią związanych oraz jej postrzeganie wśród różnych grup wiekowych, w tym młodzieży. Na podstawie zebranych wyników przedstaw rekomendacje działań służących upamiętnieniu Tragedii Górnośląskiej wraz z uzasadnieniem.
- Utracone lub zmienione przestrzenie wybranych miejscowości na Górnym Śląsku w wyniku zdarzeń związanych z Tragedią Górnośląską. Przeprowadź badania terenowe, wywiady i kwerendy dokumentów dotyczące funkcji przestrzeni zmienionych w wyniku działań związanych z Tragedią Górnośląską. Udokumentuj zmiany oraz opisz, w jaki sposób w późniejszym czasie te przestrzenie zostały wykorzystane.
II. Historia Górnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem historii po 1740 roku
- Tragedia w cieniu „wyzwolenia”. Opisz wydarzenia związane z wkroczeniem Armii Czerwonej na tereny Górnego Śląska, ich konsekwencje dla ludności cywilnej, ze szczególnym uwzględnieniem represji wobec Górnoślązaków. Wykorzystaj źródła historyczne i relacje świadków, aby ukazać wpływ tych wydarzeń na życie codzienne oraz pamięć zbiorową regionu.
- „Na nieludzkiej ziemi”. Przedstaw historię deportacji mieszkańców Górnego Śląska do Związku Radzieckiego w 1945 roku. Opisz mechanizmy wywózek, życie w obozach pracy oraz trudne powroty Górnoślązaków do domów. Wykorzystaj w swojej pracy wspomnienia deportowanych oraz wywiady z ich rodzinami.
- “Niy mogymy o tym godać…” – od pamięci prywatnej do badań historycznych. Przedstaw zbrodnie władzy komunistycznej na Górnym Śląsku oraz formy represji, którym zostali poddani mieszkańcy Twojej (wybranej) miejscowości po II wojnie światowej. Wykorzystaj w swojej pracy wspomnienia oraz wyniki badań historycznych.
III. Wielojęzyczna literatura dotyczącą regionu oraz dialektu śląskiego
- Traumatyczne przeżycia śląskich pisarzy oraz bliskich im osób jako źródło twórczej inspiracji. Omów motywy oraz wątki autobiograficzne w wybranych utworach, podejmujących problematykę dramatycznych dla mieszkańców regionu wydarzeń, które miały miejsce w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu.
- Górnośląscy bohaterowie tragiczni. Na podstawie wybranych tekstów kultury (np. teksty prozatorskie lub/i ich sceniczne adaptacje „Piąta strona świata”, „Mianujom mie Hanka”, „Cholonek” itd.) wskaż źródła tragizmu postaci i zwróć uwagę na różnorodne jego aspekty.
- Dyskryminacja językowa na Górnym Śląsku w XIX i XX wieku. Odwołując się do wybranych źródeł, przypomnij różne formy walki z polszczyzną, językiem niemieckim czy „śląską godką”. Omów, Twoim zdaniem najciekawsze, metody przeciwstawiania się temu zjawisku przez mieszkańców regionu.
IV. Sztuka i dziedzictwo kulturowe
- Tragedia Górnośląska w przestrzeni publicznej w 2025 roku. Zanalizuj przykłady podjętych działań społeczno-kulturalnych upamiętniających to historyczne wydarzenie i podziel się swoimi refleksjami, emocjami i doświadczeniem.
- Ślady Tragedii Górnośląskiej we współczesności. Przygotuj spójną opowieść upamiętniającą Tragedię Górnośląską (wraz z odniesieniami do rodzinnych lub innych doświadczeń) na podstawie zachowanego dziedzictwa materialnego i niematerialnego.
- Przywracanie pamięci. Zaproponuj program lub scenariusz wydarzenia kulturalnego upamiętniającego Tragedię Górnośląską uwzględniającego wybrane formy sztuki i kultury, atrakcyjne dla Ciebie i Twojego pokolenia. Określ, co stanowiłoby o jego wyjątkowości.