{"id":258,"date":"2015-05-22T10:14:22","date_gmt":"2015-05-22T08:14:22","guid":{"rendered":"http:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/?p=258"},"modified":"2016-05-13T12:12:31","modified_gmt":"2016-05-13T10:12:31","slug":"temat-v-edycji-gorny-slask-granice-region-pogranicza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/?p=258","title":{"rendered":"Temat V edycji \u201cG\u00f3rny \u015al\u0105sk: granice, region pogranicza\u201d"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\"Fb-Button\"\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>
<\/fb:like><\/div>
<\/div><\/div>

Temat V edycji OWoG\u015a (rok szkolny 2015\/2016)<\/strong><\/p>\n

\u201cG\u00f3rny \u015al\u0105sk: granice, region pogranicza\u201d<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

G\u00f3rny \u015al\u0105sk jest regionem, w kt\u00f3rego historii nieustannie pojawia\u0142 si\u0119 problem granic. Wielokrotnie zmienia\u0142a si\u0119 przynale\u017cno\u015b\u0107 tego obszaru do pa\u0144stw \u2013 w\u0142\u0105czany by\u0142 w granice Polski, Czech, monarchii habsburskiej, Prus i Cesarstwa Niemieckiego. Granice dzieli\u0142y go na cz\u0119\u015bci \u2013 prusk\u0105 i austriack\u0105, polsk\u0105 i niemieck\u0105, polsk\u0105 i czesk\u0105. Sztucznie wyznaczone granice bieg\u0142y czasem tu\u017c za p\u0142otem podw\u00f3rka. Rozdziela\u0142y rodziny. Wywo\u0142ywa\u0142y migracje.<\/p>\n

Ale G\u00f3rny \u015al\u0105sk nie jest monolitem kulturowym, jest zr\u00f3\u017cnicowany wewn\u0119trznie. Wa\u017cne s\u0105 zatem tak\u017ce inne granice \u2013 granice subregion\u00f3w, jednostek geograficznych, ziem historycznych. Ziemie pszczy\u0144ska i cieszy\u0144ska, raciborska i bytomska, gliwicka i opolska \u2013 mia\u0142y swoje granice mniej lub bardziej trwa\u0142e na przestrzeni wiek\u00f3w. W ich obr\u0119bie kszta\u0142towa\u0142y si\u0119 odmienne zwyczaje, formy budownictwa, odmiany stroju ludowego. Inaczej brzmia\u0142a gwara.<\/p>\n

Granice historycznych ziem cz\u0119sto bieg\u0142y wzd\u0142u\u017c rzek, wyznacza\u0142y je prze\u0142\u0119cze g\u00f3rskie. Rzeki graniczne mog\u0142y dzieli\u0107, ale rzeki mia\u0142y te\u017c brody u\u0142atwiaj\u0105ce kontakty, budowano nad nimi mosty. Granice by\u0142y zatem tak\u017ce przestrzeni\u0105 kontakt\u00f3w, przez granice przenika\u0142y wp\u0142ywy kulturowe, zapo\u017cyczenia. Ponad granicami ludzie przygl\u0105dali si\u0119 sobie i swoim zwyczajom. Por\u00f3wnywali, oceniali. Uczyli si\u0119 rozr\u00f3\u017cniania: sw\u00f3j czy obcy. Bo granice s\u0105 tak\u017ce w naszych g\u0142owach. I od nas zale\u017cy, jak patrzymy na obcego, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 sk\u0105d\u015b, z daleka i osiad\u0142 w s\u0105siedztwie, a mo\u017ce wszed\u0142 do naszej rodziny.<\/p>\n

Wreszcie za\u015b \u2013 wielokrotnie zmienia\u0142y si\u0119 granice administracyjne naszych gmin, powiat\u00f3w i wojew\u00f3dztw. Miasta si\u0119 rozrasta\u0142y i poch\u0142ania\u0142y wsie. Powiaty dzielono na mniejsze, likwidowano, powo\u0142ywano na nowo. Podobnie zmienia\u0142y si\u0119 granice parafii i diecezji, bardzo wa\u017cne dla budowanych wi\u0119zi i poczucia to\u017csamo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w poszczeg\u00f3lnych obszar\u00f3w.<\/p>\n

Z problemem granic styka si\u0119 zatem ka\u017cdy z nas \u2013 tak\u017ce w bliskim s\u0105siedztwie. Nie tylko w czasie wakacyjnych zagranicznych woja\u017cy.<\/p>\n

Granice wyznaczaj\u0105 jaki\u015b obszar, ale nie musz\u0105 dzieli\u0107. Mog\u0105 i powinny budzi\u0107 zainteresowanie s\u0105siadem, jego kultur\u0105, zwyczajami, j\u0119zykiem, sposobem gospodarowania. Mog\u0105 zach\u0119ca\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

TEMATY POSZCZEG\u00d3LNYCH DZIEDZIN<\/strong><\/p>\n

\u00a0I.<\/strong> GEOGRAFIA<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Rozrastaj\u0105ce si\u0119 miejscowo\u015bci na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Zmiany granic administracyjnych miejscowo\u015bci X. Przyczyny i konsekwencje.<\/li>\n
  2. Przekraczanie granic. Wsp\u00f3\u0142czesne migracje wewn\u0119trzne w mojej okolicy na przyk\u0142adzie dojazd\u00f3w uczni\u00f3w do szko\u0142y.<\/li>\n
  3. Antropopresja czy rozw\u00f3j zr\u00f3wnowa\u017cony? Pogranicze cz\u0142owiek – przyroda \u00a0w obszarach zurbanizowanych na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku na przyk\u0142adzie mojej okolicy.<\/li>\n<\/ol>\n

    II.<\/strong> HISTORIA<\/strong><\/p>\n

      \n
    1. \u201eWszystkie pa\u0144stwa umieraj\u0105\u201d – \u00a0om\u00f3w na przyk\u0142adzie wybranego ksi\u0119stwa g\u00f3rno\u015bl\u0105skiego lub wolnego pa\u0144stwa stanowego. (terytorium, granice, powstanie, rozw\u00f3j, upadek).<\/li>\n
    2. Na granicy. Rzecz o miejscach niezwyk\u0142ych (np. Tr\u00f3jstyk, Tr\u00f3jk\u0105t Trzech Cesarzy). Kurioza graniczne i ich wp\u0142yw na \u017cycie codzienne mieszka\u0144c\u00f3w.<\/li>\n
    3. Gdzie le\u017cy G\u00f3rny \u015al\u0105sk? Historyczne poj\u0119cie przestrzeni i granic (na podstawie zabytkowych map).<\/li>\n<\/ol>\n

      III. LITERATURA I DIALEKT \u015aL\u0104SKI<\/strong><\/p>\n

        \n
      1. Czy G\u00f3rny \u015al\u0105sk zachowa\u0142 sw\u00f3j \u201cnaro\u017cnikowy charakter\u201d? Esej literacki osnuty wok\u00f3\u0142 tekstu ks. Emila Szramka \u201c\u015al\u0105sk jako problem socjologiczny\u201d.<\/li>\n
      2. Konfrontacja literackich \u015bwiat\u00f3w w tekstach pogranicza polsko-niemieckiego (np. Horst Bienek i Stanis\u0142aw Bieniasz) lub polsko-czeskiego (np. Gustaw Morcinek i Petr Bezruc).<\/li>\n
      3. Czy granice \u015bl\u0105skiej mowy s\u0105 granicami \u015bl\u0105skiego \u015bwiata? O funkcjach dialektyzacji w wybranych dzie\u0142ach literackich XX i XXI wieku. (np. \u201cPi\u0105ta strona \u015bwiata\u201d Kazimierza Kutza, \u201cListy z Rzymu\u201d Zbigniewa Kad\u0142ubka, proza Szczepana Twardocha)<\/li>\n<\/ol>\n

        \u00a0IV.<\/strong> SZTUKA I DZIEDZICTWO KULTUROWE <\/strong><\/p>\n

          \n
        1. Nasze i wasze. \u015al\u0105ski str\u00f3j ludowy oraz zwyczaje i obrz\u0119dy charakterystyczne dla mojego subregionu, elementy r\u00f3\u017cni\u0105ce je od naszych s\u0105siad\u00f3w.<\/li>\n
        2. Folklor muzyczny a granice subregion\u00f3w.<\/li>\n
        3. Pie\u015b\u0144 jako element to\u017csamo\u015bci. Granice kulturowe, granice region\u00f3w i subregion\u00f3w.<\/li>\n
        4. Sztuka ponad granicami. Przyk\u0142ady wp\u0142yw\u00f3w ma\u0142opolskich, wiede\u0144skich, czeskich, niemieckich w architekturze i sztuce G\u00f3rnego \u015al\u0105ska.<\/li>\n<\/ol>\n

          V.TEMATY INTERDYSCYPLINARNE<\/strong><\/p>\n

            \n
          1. Obszar i granice \u201cmojego\u201d subregionu. Geograficzna i kulturowa charakterystyka subregionu, w kt\u00f3rym mieszkam. (Geografia + Sztuka i dziedzictwo kulturowe)<\/em><\/li>\n
          2. \u015al\u0105skie i nie-\u015bl\u0105skie, podziemia i \u015bwiat s\u0142o\u0144ca. Symboliczne granice \u015bwiat\u00f3w w filmach Kazimierza Kutza oraz w obrazach \u015bl\u0105skich malarzy naiwnych (np. Teofil Ociepka, Pawe\u0142 Wr\u00f3bel, Erwin S\u00f3wka). (Literatura i dialekt \u015bl\u0105ski + Sztuka i dziedzictwo kulturowe)<\/em><\/li>\n
          3. U nos wieprzki, u wos hangrys; u nos gynsi, u wos gansi. <\/em>Gwary \u015bl\u0105skie w subregionach jako element to\u017csamo\u015bci. (Literatura i dialekt \u015bl\u0105ski + Sztuka i dziedzictwo kulturowe)<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

             <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

            Temat V edycji OWoG\u015a (rok szkolny 2015\/2016) \u201cG\u00f3rny \u015al\u0105sk: granice, region pogranicza\u201d   G\u00f3rny \u015al\u0105sk jest regionem, w kt\u00f3rego historii nieustannie pojawia\u0142 si\u0119 problem granic. Wielokrotnie zmienia\u0142a si\u0119 przynale\u017cno\u015b\u0107 tego obszaru do pa\u0144stw \u2013 w\u0142\u0105czany by\u0142 w granice Polski, Czech, monarchii habsburskiej, Prus i Cesarstwa Niemieckiego. Granice dzieli\u0142y go na cz\u0119\u015bci \u2013 prusk\u0105 i austriack\u0105, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":248,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-258","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-v-edycja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/258","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=258"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/258\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":291,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/258\/revisions\/291"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/248"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=258"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=258"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=258"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}