{"id":2355,"date":"2026-03-09T13:46:39","date_gmt":"2026-03-09T12:46:39","guid":{"rendered":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/?p=2355"},"modified":"2026-03-09T13:46:39","modified_gmt":"2026-03-09T12:46:39","slug":"wprowadzenie-do-tematu-xvi-edycji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/?p=2355","title":{"rendered":"Wprowadzenie do tematu XVI edycji"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\"Fb-Button\"\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>
<\/fb:like><\/div>
<\/div><\/div>\n

\u201dBeskid \u015al\u0105ski \u2013 przyroda, spo\u0142eczno\u015b\u0107, kultura\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wprowadzenie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W pa\u017adzierniku 2025 roku Sejmik Wojew\u00f3dztwa \u015al\u0105skiego przyj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119 og\u0142aszaj\u0105c\u0105 rok 2026 Rokiem G\u00f3rali i Obrz\u0119d\u00f3w Pasterskich. Decyzj\u0119 podj\u0119to w uznaniu dla bogatego dziedzictwa kulturowego g\u00f3rali zamieszkuj\u0105cych Beskidy \u2013 \u015al\u0105ski, \u017bywiecki i Ma\u0142y \u2013 oraz dla wielowiekowej tradycji pasterskiej, kt\u00f3ra stanowi wa\u017cny element to\u017csamo\u015bci regionu.<\/p>\n\n\n\n

W XVI edycji Olimpiady Wiedzy o G\u00f3rnym \u015al\u0105sku proponujemy przyjrze\u0107 si\u0119 przyrodzie, spo\u0142eczno\u015bci i kulturze g\u00f3rno\u015bl\u0105skiej cz\u0119\u015bci Beskidu \u015al\u0105skiego. <\/p>\n\n\n\n

Beskid \u015al\u0105ski to mezoregion stanowi\u0105cy cz\u0119\u015b\u0107 Beskid\u00f3w Zachodnich. Sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch rozci\u0105gni\u0119tych po\u0142udnikowo pasm g\u00f3rskich, rozdzielonych dolin\u0105 rzeki Wis\u0142y. Na zachodzie znajduje si\u0119 Pasmo Sto\u017cka i Czantorii, natomiast na wschodzie Pasmo Wi\u015bla\u0144skie, dzielone na kilka innych pasm i grup g\u00f3rskich. Bior\u0105c pod uwag\u0119 krainy historyczne, jego cz\u0119\u015b\u0107 zachodnia, centralna i p\u00f3\u0142nocna wchodzi w obszar \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego (cz\u0119\u015bci wschodnia i po\u0142udniowo-wschodnia to tereny \u017bywiecczyzny przynale\u017cne do\u00a0 Ma\u0142opolski, a niewielki fragment po\u0142udniowy wchodzi w sk\u0142ad tzw. ziemi czadeckiej).<\/p>\n\n\n\n

Na stokach Baraniej G\u00f3ry znajduj\u0105 si\u0119 tereny \u017ar\u00f3dliskowe Wis\u0142y. Beskid \u015al\u0105ski jest mocno zalesiony: pierwotnie dominowa\u0142y tu lasy bukowo-jod\u0142owe (buczyna karpacka), obecnie \u2013 g\u0142\u00f3wnie \u015bwierczyny sztucznego pochodzenia.<\/p>\n\n\n\n

Beskid \u015al\u0105ski posiada g\u0119st\u0105 sie\u0107 osadnicz\u0105 i dobrze rozwini\u0119t\u0105 sie\u0107 komunikacyjn\u0105. G\u0142\u00f3wne miasta Beskidu \u015al\u0105skiego po stronie polskiej to Wis\u0142a i Szczyrk, a u p\u00f3\u0142nocnego podn\u00f3\u017ca \u2013 Ustro\u0144 i Bielsko-Bia\u0142a. Po stronie czeskiej g\u0142\u00f3wnymi miastami s\u0105 Trzyniec i Jab\u0142onk\u00f3w w dolinie Olzy.<\/p>\n\n\n\n

W obr\u0119bie historycznego \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego Beskid \u015al\u0105ski zamieszkiwali g\u00f3rale \u015bl\u0105scy. Gospodarka tych teren\u00f3w tradycyjnie opiera\u0142a si\u0119 na pasterstwie, a szczeg\u00f3lnie na jego specyficznej g\u00f3rskiej odmianie \u2013 sza\u0142a\u015bnictwie. W ostatnich dziesi\u0119cioleciach coraz wi\u0119kszego znaczenia nabieraj\u0105 funkcje wypoczynkowe, turystyczne i uzdrowiskowe beskidzkich miejscowo\u015bci. W miejscowo\u015bciach po\u0142o\u017conych w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci regionu zachowane s\u0105 przyk\u0142ady budownictwa ludowego (g\u0142. drewnianego), kultywowana jest kultura ludowa.<\/p>\n\n\n\n

Tegoroczna edycja Olimpiady i jej temat przewodni ma zach\u0119ca\u0107 do poznawania malowniczych krajobraz\u00f3w i g\u00f3rskich szlak\u00f3w, zwyczaj\u00f3w i obrz\u0119d\u00f3w przekazywanym z pokolenia na pokolenie. G\u00f3ralszczyzna to nie tylko muzyka i stroje, ale przede wszystkim system warto\u015bci, praca, go\u015bcinno\u015b\u0107 i przywi\u0105zanie do ziemi. To tak\u017ce bogactwo rzemios\u0142a \u2013 od budownictwa drewnianego, przez rze\u017ab\u0119, haft i koronczarstwo, po tradycyjn\u0105 obr\u00f3bk\u0119 we\u0142ny. Kultura pasterska, z kt\u00f3rej wywodz\u0105 si\u0119 takie zwyczaje jak redyk \u2013 uroczysty przemarsz bac\u00f3w, juhas\u00f3w i stad owiec \u2013 stanowi \u017cywe \u015bwiadectwo historii Beskid\u00f3w. Jej korzenie si\u0119gaj\u0105 za\u015b czas\u00f3w wo\u0142oskich osadnik\u00f3w, kt\u00f3rzy przed wiekami wprowadzili na te tereny gospodark\u0119 pastersk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski to region o bogatej przesz\u0142o\u015bci, stanowi\u0105cy historyczny przyk\u0142ad pogranicza, kt\u00f3ry przez wieki funkcjonowa\u0142 jako strefa styku kultur, narodowo\u015bci i pa\u0144stwowo\u015bci (polskiej, czeskiej i austriackiej). Region ten wykszta\u0142ci\u0142 unikaln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 („ludzi stela”) opart\u0105 na wielokulturowo\u015bci. \u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski to tak\u017ce teren spor\u00f3w terytorialnych, na kt\u00f3rym granica pa\u0144stwowa wielokrotnie dzieli\u0142a domy, ulice i ludzi, ale te\u017c wymusza\u0142a konieczno\u015b\u0107 funkcjonowania we wsp\u00f3lnocie transgranicznej.<\/p>\n\n\n\n

Jeste\u015bmy przekonani, \u017ce zadania, kt\u00f3re proponujemy uczestnikom konkursu pozwol\u0105 pozna\u0107 w r\u00f3\u017cnych ods\u0142onach i aspektach przyrod\u0119 i histori\u0119 regionu oraz zamieszkuj\u0105ce tu spo\u0142eczno\u015bci z ich tradycjami i bogat\u0105 kultur\u0105.<\/p>\n

Po raz pierwszy Komitet G\u0142\u00f3wny OWoG\u015a proponuje w tej edycji dodatkowo temat specjalny:\u00a0 2026 – Rokiem Pami\u0119ci Dziewi\u0119ciu G\u00f3rnik\u00f3w z \u201cWujka\u201d<\/strong>.<\/em> Mamy nadziej\u0119, \u017ce ta tematyka znajdzie zainteresowanie pasjonat\u00f3w trudnej historii naszego regionu.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201dBeskid \u015al\u0105ski \u2013 przyroda, spo\u0142eczno\u015b\u0107, kultura\u201d Wprowadzenie W pa\u017adzierniku 2025 roku Sejmik Wojew\u00f3dztwa \u015al\u0105skiego przyj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119 og\u0142aszaj\u0105c\u0105 rok 2026 Rokiem G\u00f3rali i Obrz\u0119d\u00f3w Pasterskich. Decyzj\u0119 podj\u0119to w uznaniu dla bogatego dziedzictwa kulturowego g\u00f3rali zamieszkuj\u0105cych Beskidy \u2013 \u015al\u0105ski, \u017bywiecki i Ma\u0142y \u2013 oraz dla wielowiekowej tradycji pasterskiej, kt\u00f3ra stanowi wa\u017cny element to\u017csamo\u015bci regionu. W XVI edycji […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2356,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,25],"tags":[],"class_list":["post-2355","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biezaca-edycja","category-xvi-edycja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2355","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2355"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2355\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2358,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2355\/revisions\/2358"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2356"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2355"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2355"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2355"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}