{"id":2194,"date":"2025-03-13T09:45:29","date_gmt":"2025-03-13T08:45:29","guid":{"rendered":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/?p=2194"},"modified":"2026-03-10T09:18:04","modified_gmt":"2026-03-10T08:18:04","slug":"wprowadzenie-do-tematu-xv-edycji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/?p=2194","title":{"rendered":"Wprowadzenie do tematu XV edycji"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\"Fb-Button\"\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>
<\/fb:like><\/div>
<\/div><\/div>\n

Zgodnie z uchwa\u0142\u0105 Sejmiku Wojew\u00f3dztwa \u015al\u0105skiego rok 2025 to rok upami\u0119tnienia wydarze\u0144 sprzed 80 lat okre\u015blanych jako Tragedia G\u00f3rno\u015bl\u0105ska. Komitet G\u0142\u00f3wny Olimpiady Wiedzy o G\u00f3rnym \u015al\u0105sku zdecydowa\u0142, i\u017c tegoroczna edycja konkursu zostanie wpisana w te obchody. <\/p>\n\n\n\n

Termin Tragedia G\u00f3rno\u015bl\u0105ska, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 w tekstach wspomnieniowych i publicystycznych po 1989 roku, obecnie u\u017cywany jest tak\u017ce przez badaczy historycznych. Pocz\u0105tkowo odnosi\u0142 si\u0119 on do deportacji mieszka\u0144c\u00f3w regionu do ZSRR (luty-kwiecie\u0144 1945), ale wraz z upublicznianiem relacji ofiar oraz z pog\u0142\u0119bieniem bada\u0144 historycznych zacz\u0105\u0142 obejmowa\u0107 inne dramatyczne wydarzenia: i te dokonane przez Sowiet\u00f3w (mordy i gwa\u0142ty dokonywane na ludno\u015bci cywilnej, grabie\u017c zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych) , i te przez polskie w\u0142adze komunistyczne (tworzenie oboz\u00f3w pracy, kt\u00f3re stawa\u0142y si\u0119 miejscem ka\u017ani osadzonych). Intensywno\u015b\u0107 represji by\u0142a nasilona w tej cz\u0119\u015bci G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, kt\u00f3ra po 1922 by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 pa\u0144stwa niemieckiego. <\/p>\n\n\n\n

W uchwale Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z 8 stycznia 2025 roku za symboliczne uznaje si\u0119: \u201emasakry dokonane w Miechowicach pod Bytomiem, gdzie zamordowano 380 os\u00f3b i podopolskich Boguszycach, gdzie zabito co najmniej 270 mieszka\u0144c\u00f3w\u201d, a tak\u017ce funkcjonowanie oboz\u00f3w w \u015awi\u0119toch\u0142owicach-Zgodzie, Mys\u0142owicach i \u0141ambinowicach, prowadzonych przez Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego.<\/p>\n\n\n\n

Te wydarzenia znikn\u0119\u0142yby w mroku dziej\u00f3w, gdyby nie piel\u0119gnowana w kolejnych generacjach pami\u0119\u0107 o cz\u0142onkach rodzin – ofiarach tego procederu. Ten trop podj\u0119ty przez badaczy z Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, katowickiego oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, \u015al\u0105skiego Centrum Wolno\u015bci i Solidarno\u015bci czy Instytutu \u015al\u0105skiego w Opolu, zaowocowa\u0142 szeregiem publikacji po\u015bwi\u0119conych wymienionym wydarzeniom. Szczeg\u00f3lne miejsce zajmuje w tych kwerendach trzytomowa praca Dariusza W\u0119grzyna (Ksi\u0119ga aresztowanych, internowanych i deportowanych z G\u00f3rnego \u015al\u0105ska do ZSRR w 1945 roku<\/em> ), w kt\u00f3rej zgromadzi\u0142 on dane o 46\u00a0202 mieszka\u0144cach zes\u0142anych na Wsch\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n

Nie ustaje tak\u017ce proces wype\u0142niania \u201ebia\u0142ych plam\u201d dokonywany przez tych mieszka\u0144c\u00f3w regionu, kt\u00f3rych \u015bwiadomo\u015b\u0107 kszta\u0142tuje tworzenie \u201emiejsc pami\u0119ci\u201d. Tw\u00f3rca tego poj\u0119cia, Pierre Nora rozumia\u0142 je bardzo szeroko. Uwa\u017ca\u0142, i\u017c do\u015bwiadczenie lieux de memoire<\/em> ma nie tylko charakter monumentalny (uroczysto\u015bci rocznicowe przy pomniku), badawczy (wizyta w archiwum), ale mo\u017ce wynika\u0107 z pobudek turystycznych (wyj\u015bcie do muzeum) czy osobistych (spotkanie przy grobie na cmentarzu). Z jednej strony s\u0105 to miejsca \u201eimponuj\u0105ce i zwykle narzucone zawsze odg\u00f3rnie, przez narodowy autorytet\u201d, z drugiej to \u201emiejsca schronienia, sanktuaria spontanicznej modlitwy i cichych pielgrzymek, gdzie bije \u017cywe serce pami\u0119ci\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ten proces poszukiwania i opisu miejsc pami\u0119ci \u2013 w kontek\u015bcie wydarze\u0144 sprzed o\u015bmiu dekad \u2013 obejmuje: utrwalanie relacji cz\u0142onk\u00f3w rodzin dotkni\u0119tych t\u0105 tragedi\u0105 (zapis wspomnie\u0144, utrwalanie ich w filmie dokumentalnym), tworzenie pomnik\u00f3w i tablic pami\u0105tkowych, a tak\u017ce powstawanie powie\u015bci, wierszy, spektakli czy film\u00f3w fabularnych.<\/p>\n

Dzisiaj mo\u017ce by\u0107 ona podtrzymywana dzi\u0119ki najm\u0142odszemu pokoleniu \u2013 jeszcze wiele miejsc i wiele tajemnic zosta\u0142o nieodkrytych i nieopisanych. Zadania, kt\u00f3re chcemy zaproponowa\u0107 uczestnikom konkursu wpisuj\u0105 si\u0119 w ten nurt dzia\u0142a\u0144 podejmowanych \u2013 ju\u017c oficjalnie \u2013 na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku od przesz\u0142o trzech dekad. Zach\u0119camy zar\u00f3wno do wzbogacenia regionalnego archiwum pami\u0119ci jak i do analizy tych \u015bwiadectw, kt\u00f3re zosta\u0142y ju\u017c zgromadzone. Efekty tych dzia\u0142a\u0144 przyczyni\u0105 si\u0119 do dok\u0142adniejszego rozpoznania tych wydarze\u0144, opisania ich oraz pog\u0142\u0119bienia nad nimi refleksji.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zgodnie z uchwa\u0142\u0105 Sejmiku Wojew\u00f3dztwa \u015al\u0105skiego rok 2025 to rok upami\u0119tnienia wydarze\u0144 sprzed 80 lat okre\u015blanych jako Tragedia G\u00f3rno\u015bl\u0105ska. Komitet G\u0142\u00f3wny Olimpiady Wiedzy o G\u00f3rnym \u015al\u0105sku zdecydowa\u0142, i\u017c tegoroczna edycja konkursu zostanie wpisana w te obchody.  Termin Tragedia G\u00f3rno\u015bl\u0105ska, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 w tekstach wspomnieniowych i publicystycznych po 1989 roku, obecnie u\u017cywany jest tak\u017ce przez […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2203,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24],"tags":[],"class_list":["post-2194","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xv-edycja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2194","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2194"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2194\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2220,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2194\/revisions\/2220"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2203"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}