{"id":1952,"date":"2023-03-03T09:35:08","date_gmt":"2023-03-03T08:35:08","guid":{"rendered":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/?p=1952"},"modified":"2026-03-10T08:15:19","modified_gmt":"2026-03-10T07:15:19","slug":"tematy-prac-xiii-edycji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/?p=1952","title":{"rendered":"TEMATY PRAC XIII EDYCJI"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\"Fb-Button\"\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>
<\/fb:like><\/div>
<\/div><\/div>\n\n\n

Migracje na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Ich wp\u0142yw na spo\u0142ecze\u0144stwo, gospodark\u0119, krajobraz i kultur\u0119 regionu<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

I.<\/strong> Geografia<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1. \u201eKrzoki\u201d i \u201eptoki\u201d w mojej klasie (szkole), czyli sk\u0105d przybyli na G\u00f3rny \u015al\u0105sk przodkowie uczni\u00f3w mojej klasy (szko\u0142y)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zbierz informacje od uczni\u00f3w swojej klasy (lub szko\u0142y) na temat pochodzenia ich przodk\u00f3w (rodzic\u00f3w, dziadk\u00f3w, pradziadk\u00f3w,…). Sk\u0105d, kiedy i z jakiego powodu przybyli na G\u00f3rny \u015al\u0105sk? Przygotuj raport obejmuj\u0105cy minimum 20 uczni\u00f3w. Sporz\u0105d\u017a map\u0119 z zaznaczeniem miejscowo\u015bci, z kt\u00f3rych przybyli, oraz uwzgl\u0119dniaj\u0105c\u0105 r\u00f3\u017cne okresy migracji.<\/em><\/p>\n\n\n\n

2. Migracja zarobkowa wsp\u00f3\u0142czesnych G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d uczni\u00f3w swojej szko\u0142y (lub klasy) zbierz informacje o wyjazdach \u201eza prac\u0105\u201d do Niemiec, Holandii, Norwegii, Wlk. Brytanii i in. kraj\u00f3w w XXI wieku. Dokonaj analizy zjawiska migracji zarobkowej w ostatnich 20 latach. Oce\u0144 jego przyczyny, skal\u0119 i skutki spo\u0142eczne. Opracuj map\u0119 miejsc, do kt\u00f3rych wyjechali wsp\u00f3\u0142cze\u015bni migranci zarobkowi.<\/em><\/p>\n\n\n\n

3. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni migranci z Ukrainy – nasi s\u0105siedzi, koledzy, wsp\u00f3\u0142pracownicy, znajomi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zbierz informacje o migrantach przyby\u0142ych do dowolnej miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conej na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku (lub w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim) od lutego 2022 r. Sporz\u0105d\u017a <\/em>opis <\/em>uwzgl\u0119dniaj\u0105cy m.in. miejscowo\u015bci, z kt\u00f3rych przyjechali, oraz informacje o ich zatrudnieniu. <\/em>Oce\u0144, jaki wp\u0142yw na gospodark\u0119 naszego regionu (lub tej wybranej miejscowo\u015bci) ma wsp\u00f3\u0142czesny nap\u0142yw migrant\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

4. Krajobrazowe konsekwencje XX-wiecznej migracji zarobkowej na G\u00f3rny \u015al\u0105sk (np. skutki rozwoju industrializacji i budownictwa) \u2013 na przyk\u0142adzie dowolnej (jednej) miejscowo\u015bci po\u0142o\u017conej na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przygotuj prac\u0119 ukazuj\u0105c\u0105 rozw\u00f3j osadnictwa miejskiego zwi\u0105zanego z rozwojem przemys\u0142u w wybranej miejscowo\u015bci. Przedstaw na mapie oraz opisz zmiany, jakie zasz\u0142y w krajobrazie tej miejscowo\u015bci w XX wieku.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

II.<\/strong> Historia<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1.<\/strong> Pnioki, krzoki, ptoki – pochodzenie mieszka\u0144c\u00f3w G\u00f3rnego \u015al\u0105ska na przyk\u0142adzie mojej rodziny.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Prze\u015bled\u017a swoje korzenie, przeanalizuj rodzinne drzewo genealogiczne, przedstaw histori\u0119 swojej rodziny. Sk\u0105d wywodzili si\u0119 Twoi przodkowie? Dlaczego i w jakich okoliczno\u015bciach przybyli na G\u00f3rny \u015al\u0105sk?<\/em><\/p>\n\n\n\n

2. Rany i blizny –  \u015blady po spo\u0142eczno\u015bciach, kt\u00f3re znikn\u0119\u0142y z tkanki spo\u0142ecznej G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przedstaw miejsca\/budynki w Twojej miejscowo\u015bci, powiecie lub regionie zwi\u0105zane z g\u00f3rno\u015bl\u0105skimi \u017bydami lub g\u00f3rno\u015bl\u0105skimi Niemcami.<\/em><\/p>\n\n\n\n

3. Emigranci i imigranci w XX wieku – wymiana spo\u0142eczna na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na przyk\u0142adzie miejscowo\u015bci lub powiatu przedstaw histori\u0119 migracji i deportacji zwi\u0105zanych z kluczowymi wydarzeniami dziejowymi (np. 1922 rok – podzia\u0142 G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, 1945 roku – Tragedia G\u00f3rno\u015bl\u0105ska, przemiany polityczne lat osiemdziesi\u0105tych XX wieku). <\/em><\/p>\n\n\n\n

4. W\u0119druj\u0105ce \u015bwiaty – migracje G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w w XIX i XX wieku.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Na przyk\u0142adzie historii rodzinnej, historii miejscowo\u015bci lub powiatu przedstaw migracje ludno\u015bci  g\u00f3rno\u015bl\u0105skiej – dobrowolne, przymusowe lub za chlebem. <\/em><\/p>\n\n\n\n

III. Literatura<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1. Horst Bienek: „Wyp\u0119dzonymi jeste\u015bmy wszyscy w momencie, kiedy stajemy si\u0119 doro\u015bli. Wyp\u0119dzonymi z kr\u00f3lestwa dzieci\u0144stwa (…) wyp\u0119dzenie z Heimat sta\u0142o si\u0119 r\u00f3wnoznaczne z wyp\u0119dzeniem z dzieci\u0144stwa”<\/strong> – Z raju dzieci\u0144stwa do Reichu. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dokonaj analizy wybranego tekstu literackiego, w kt\u00f3rym opisane s\u0105 losy \u015al\u0105zak\u00f3w osiad\u0142ych (zmuszonych do osiedlenia) w Republice Federalnej Niemiec.<\/em><\/p>\n\n\n\n

2. Mi\u0119dzy Karwin\u0105 a Skoczowem.<\/strong> Pogranicze polsko-czeskie (austriackie) w dzie\u0142ach Gustawa Morcinka. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wybierz fragment jednej z powie\u015bci pisarza po\u015bwi\u0119cony opisowi spo\u0142eczno\u015bci po obu stronach Olzy. Zanalizuj spos\u00f3b przedstawienia kontakt\u00f3w mi\u0119dzy przedstawicielami wymienionych spo\u0142eczno\u015bci.<\/em><\/p>\n\n\n\n

3. Swoi \u2013 obcy <\/em>w \u015bl\u0105skich sztukach teatralnych. Mi\u0119dzy dialogiem a konfliktem.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Przeanalizuj wybrane dramaty, kt\u00f3re koncentruj\u0105 si\u0119 na \u015bl\u0105skiej tematyce (np. sceniczn\u0105 adaptacj\u0119 \u201eCholonka\u201d Janoscha czy sztuki, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do cyklu \u201e\u015al\u0105sk \u015bwi\u0119ty \/ \u015al\u0105sk przekl\u0119ty\u201d). Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na spos\u00f3b ukazania w nich problemu migracji. Odpowiedz na pytanie, jaki obraz relacji mi\u0119dzy \u015al\u0105zakami a nie-\u015al\u0105zakami wy\u0142ania si\u0119 z przywo\u0142anych przez Ciebie tekst\u00f3w kultury, a tak\u017ce \u2013 jakie czynniki determinuj\u0105 wspomniane relacje.<\/em><\/p>\n\n\n\n

4. \u015al\u0105skie toponimy i mikrotoponimy jako \u015bwiadectwo wielokulturowo\u015bci regionu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Spo\u015br\u00f3d znanych Ci \u015bl\u0105skich toponim\u00f3w i mikrotoponim\u00f3w (np. nazw miejscowo\u015bci, przysi\u00f3\u0142k\u00f3w, dom\u00f3w, ulic, sklep\u00f3w itp.) wybierz te, kt\u00f3re s\u0105 \u015bwiadectwem obecno\u015bci w regionie os\u00f3b z innych cz\u0119\u015bci Polski lub innych kraj\u00f3w. Przedstaw pochodzenie oraz losy nazw. <\/em><\/p>\n\n\n\n

IV.<\/strong> Sztuka i dziedzictwo kulturowe<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1. Johann Melchior \u020csterreich, Franti\u0161ek \u0160ebesta (Sebastini) i inni. Wielkie dzie\u0142a sztuki, kt\u00f3re stworzyli na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku arty\u015bci \u2013 przybysze spoza regionu. Znaczenie tych realizacji dla dziedzictwa kulturowego regionu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wyszukaj informacje o dw\u00f3ch lub trzech artystach, kt\u00f3rzy w przesz\u0142o\u015bci przybyli na G\u00f3rny \u015al\u0105sk i pozostawili tu po sobie wybitne dzie\u0142a sztuki. Odwied\u017a miejsca, gdzie te dzie\u0142a si\u0119 znajduj\u0105, wykonaj fotografie. Oce\u0144 warto\u015b\u0107 tych dzie\u0142, ich unikatowo\u015b\u0107 i nowatorstwo (jak na czas powstania), przeanalizuj kompozycj\u0119, wyszukaj ciekawe detale.<\/em><\/p>\n\n\n\n

2. Ze Lwowa i kres\u00f3w na G\u00f3rny \u015al\u0105sk. G\u00f3rno\u015bl\u0105scy tw\u00f3rcy kultury o kresowym rodowodzie (Wojciech Kilar, Tadeusz Teodorowicz Todorowski, Roman Nowotarski i inni), ich dzie\u0142a i znaczenie dla kultury naszego regionu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ze spu\u015bcizny wybranego tw\u00f3rcy lub tw\u00f3rc\u00f3w kultury wybierz kilka dzie\u0142 (obrazy, budynki, utwory muzyczne). Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na ich specyfik\u0119 i znaczenie dla krajobrazu kulturowego (lokalnego i ponadlokalnego). Opisz, jakie refleksje budz\u0105 te dzie\u0142a w tobie jako wsp\u00f3\u0142czesnym odbiorcy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

3. Enklawy kulturowe (dawne i zachowane do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci) jako \u015bwiadectwa dawnych migracji: Wilamowice w pow. bielskim, Sch\u00f6nwald ko\u0142o Gliwic, zwany w gwarze \u015bl\u0105skiej Szywo\u0142dem, Ho\u0142dun\u00f3w i inne. Losy spo\u0142eczno\u015bci, odmienno\u015bci kulturowe (j\u0119zyk, str\u00f3j ludowy, zwyczaje i obrz\u0119dy itp.), stan wsp\u00f3\u0142czesny, \u015bwiadomo\u015b\u0107 odr\u0119bno\u015bci.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poszukaj w literaturze informacji o wybranej spo\u0142eczno\u015bci, tworz\u0105cej (w przesz\u0142o\u015bci lub jeszcze wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie) enklaw\u0119 kulturow\u0105. Wybierz si\u0119 do zwi\u0105zanej z ni\u0105 miejscowo\u015bci i spr\u00f3buj na podstawie przeprowadzonych rozm\u00f3w z jej mieszka\u0144cami oraz dokumentacji fotograficznej wskaza\u0107 elementy odr\u00f3\u017cniaj\u0105ce kulturowo t\u0119 spo\u0142eczno\u015b\u0107 od s\u0105siednich (w przesz\u0142o\u015bci lub wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie).<\/em><\/p>\n\n\n\n

4. Tradycje kultury pasterskiej G\u00f3rali \u015al\u0105skich jako dziedzictwo wo\u0142oskie \u2013 z histori\u0105 w\u0119dr\u00f3wek wo\u0142oskich w tle.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Poszukaj w literaturze informacji o w\u0119dr\u00f3wkach wo\u0142oskich, zw\u0142aszcza o ich ko\u0144cowym etapie na terenie Beskidu \u015al\u0105skiego. Wska\u017c pozosta\u0142o\u015bci dziedzictwa wo\u0142oskiego we wsp\u00f3\u0142czesnej kulturze G\u00f3rali \u015al\u0105skich. Jakie elementy tej kultury (np. instrumenty, ta\u0144ce, pie\u015bni, zwyczaje) mo\u017cna obserwowa\u0107 jeszcze dzi\u015b i w jakich okoliczno\u015bciach, a jakie zanikaj\u0105 lub zanikn\u0119\u0142y.<\/em><\/p>\n\n\n\n

V.<\/strong> Interdyscyplinarne<\/strong><\/h4>\n\n\n\n

1.<\/strong> \u201eJedni moi pradziadkowie przyjechali na \u015al\u0105sk z kres\u00f3w wschodnich, a drudzy z Polski centralnej\u201d. Migracje po 1945 roku w mojej rodzinie i wiedza obecnego m\u0142odego pokolenia o przyczynach tych w\u0119dr\u00f3wkach sprzed lat, ich przebiegu oraz o miejscach, kt\u00f3re pradziadkowie\/dziadkowie opu\u015bcili. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Opracuj map\u0119 miejsc, sk\u0105d pochodzili twoi przodkowie wraz z zaznaczeniem przebiegu trasy do obecnego miejsca ich osiedlenia. Opisz na wybranym przyk\u0142adzie przyczyny tej w\u0119dr\u00f3wki (w\u0119dr\u00f3wek) oraz skal\u0119 i rodzaje trudno\u015bci w jej trakcie.<\/em><\/p>\n\n\n\n

2.<\/strong> Mak\u00f3wki, kutia czy kluski z makiem \u2013 wigilijne sto\u0142y w rodzinach o mieszanym rodowodzie. Tradycyjne potrawy \u015bl\u0105skie, kresowe, g\u00f3ralskie, wielkopolskie na jednym stole: zgodny synkretyzm czy z trudem uzgodnione kompromisy?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uwzgl\u0119dniaj\u0105c w\u0142asne rodzinne do\u015bwiadczenia i znane ci inne przyk\u0142ady, opisz potrawy, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 na wigilijnych sto\u0142ach. Wska\u017c, kt\u00f3re z nich maj\u0105 rodow\u00f3d g\u00f3rno\u015bl\u0105ski, a kt\u00f3re przyw\u0119drowa\u0142y z innych region\u00f3w. W jaki spos\u00f3b trafi\u0142y do twojego domu i innych opisywanych?<\/em><\/p>\n\n\n\n

3. Ro\u015bliny „obce” a tak bardzo znane, \u017ce ju\u017c „nie obce”<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zbierz informacje o pochodzeniu ro\u015blin, z kt\u00f3rych sporz\u0105dzone potrawy stanowi\u0105 podstaw\u0119 \u015bl\u0105skiej kuchni. Kiedy zosta\u0142y wprowadzone do \u015bl\u0105skiego menu? Na wybranych przyk\u0142adach prze\u015bled\u017a ich „inwazj\u0119” do \u015bl\u0105skiego jad\u0142a<\/em>. <\/p>\n\n\n\n

4. Inwazja trwa! Ro\u015bliny i zwierz\u0119ta obce (inwazyjne) w krajobrazie naszego regionu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zbierz informacje o obcych gatunkach ro\u015blin i zwierz\u0105t, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 w Twojej miejscowo\u015bci lub okolicy szko\u0142y. Sporz\u0105d\u017a map\u0119 wyst\u0119powania ro\u015blin i zwierz\u0105t inwazyjnych w okolicy<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Migracje na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Ich wp\u0142yw na spo\u0142ecze\u0144stwo, gospodark\u0119, krajobraz i kultur\u0119 regionu I. Geografia 1. \u201eKrzoki\u201d i \u201eptoki\u201d w mojej klasie (szkole), czyli sk\u0105d przybyli na G\u00f3rny \u015al\u0105sk przodkowie uczni\u00f3w mojej klasy (szko\u0142y) Zbierz informacje od uczni\u00f3w swojej klasy (lub szko\u0142y) na temat pochodzenia ich przodk\u00f3w (rodzic\u00f3w, dziadk\u00f3w, pradziadk\u00f3w,…). Sk\u0105d, kiedy i z jakiego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1956,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-1952","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xiii-edycja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1952","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1952"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1952\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2002,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1952\/revisions\/2002"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/owogs.bs.katowice.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}